ئةحمةد موختار جاف
ئةم شاعيرة ناودارة سالَي 1898 لة هةلَةبجة لةدايك بووة و، بة شيَوةي تايةر بةطي براي، لة سايةي وةسمان ثاشاي باوكي و عاديلة خانمي دايكيدا، بةناز و نيعمةت بةخيَو و ثةروةردة كراوة و، هةلي خويَندني بؤ رِةخساوة
عبدالباسط محمد عبدالصمد
کێ له ئێمه به ده نگى (عبدالباسط) ئاشنانيه و نرخى نازانێ ... ؟ ئه و به و ده نگه پاک و زوڵاڵه که ى زەوى قورئان پرژين کردوه .... ناوازه به بێ پيا هه ڵدان .... به هێزه به بێ هه ڵچون .... کاريگه ره به بێ نواندن .... قوتابخانه يه کى که م وێنه يه ... که زۆرێک له قورئان خوێنانى دواى خۆى لێوه ى فێربون. مامۆستا عبدالباسط له دايک بووى شارى (ئه رمه نت) ى پارێزگاى (قنا) يه له 1/1/1927 ز دا
لهیلا قاسم،
كچه تێكۆشهری كوردستان، لهیلا قاسم، ساڵی 1952 له گوندی بانمیلی سهر به شاری خانهقین له خێزانێكی ههژار و نیشتمانپهروهری كورد لهدایكبووه. قاسم حهسهنی، باوكی لهیلا، كرێكاری كۆمپانیای پاڵاوگهی نهوتی ئهڵوهن بوو. دوای ئهوهی ناوبراو خانهنشین كراوه، ساڵی 1971 له خانهقینـهوه ماڵیان گواستۆتهوه بۆ بهغدا
عهبدولا پهشێو
یهکێک له شاعیره ههره گهورهکانی کورد که ماوهییهکی زۆره له نێو خهیال و واقیعی کوردستان و خامه رهنگینهکهی هۆنراوهی جوان جوان پێشکهش دهکات و دهنوسێت شاعیری گهوره عهبدولا پهشیوه ئهم شاعیره مهزنه جێگای تایبهتی خۆی ههیه له نێو دلی ههموو کوردێک ههرچهنده زۆر گهرام به دوای سهچاوهییهک تا ژیانی ئهم ساعیره مهزنهم دهست بکهوێت بهلام بهداخهوه جگه لهم چهند دیرهی خوارهوه هیچی ترم دهست نهکهوت
ژهنهڕاڵ شهریف پاشای خهندان
شهریف پاشای خهندان.. ناوی محهمهد كوڕی سهعید پاشای كوڕی حسێن پاشای كوڕی ئهحمهد ئاغای خهندانه.
بنهماڵهی خهندان هاوكارێكی نزیكی پاشاكانی بابان بووهو دوای كۆتاییهاتنی دهسهڵاتی بابانهكان، له ناوهڕاستی سهدهی نۆزدهههمدا، سهعید پاشا چۆته ئهستهمبوڵ.
شهریف پاشا كه هاوپۆلی شێخی نهمر بووه له حوجرهكهی خواجه ئهفهندیدا، له ئهستهمبوڵ درێژه
پهیامبهری شمشاڵ! قاله مهڕه
قادر عهبدوڵڵازاده ناسراو بهقاله مهڕه ھونهرمهندی شمشاڵ ژهن، ساڵی 1920 لهگوندی كولیجهلهنێوان بۆكان و مهھاباد لهرۆژھهڵاتی كوردستان لهدایك بووه. چهپ گهردی گردوون وای لێكردووهكهباوكی نهبینێ و دایكیشی لهتهمهنی 6 ساڵانیدا كۆچی دوایی بكا. ھهر وهك خۆی دهڵێ تهواوی ژیانی بهنارهحهتی و برسێتی و چارهڕشی تێپهڕ كردووه. ساڵی 1945-1946 پهیوهندی بهكۆماری مهھابادهوهگرتووهو ...
كهژاڵ ئیبراهیم خدر
به دهستى خۆت قژم ببڕه
من قژێکم بۆچییه
تاڵهکانى تاڵى ژێى کهمانێک بن
ئاوازى خهمم بۆ لێدهن
من ههرگیز ئهو قژهم ناوێ
نهزانهکان وهکو گوریسێک،
بیهۆننهوه
بۆ ساتێ ئاسوودهییان
کۆرپهى رقیانى له ناودا
لازو
گهر تۆ بمریت
منیش دهبمه کچی مردن
شهوهکانم لهگهڵ ئهو پیاوانهدا بهسهر دهبهم
که شهڕ لهگهڵ تهنیاییدا
دهیانخزێنێته باوهشی من
/gzing_org_files/XulyaHusen.jpg)
خولیا حوسێن
| سهفهری عهشق
لێم ببووره ئهی شیعر |
عومهر سوڵتانی«وهفا»
|
چهپکێک له گوڵزاری شێعری عومهر سوڵتانی«وهفا» |
|
ناتهبا (1) |
شاعر کرد ایلامی
زندگینامه:
پانزدهم شهریور 1342 در ایلام متولد شد، از سن 19 سالگی تاكنون ساكن تهران است. تحصیلاتش را تا مقطع كارشناسی ارشد ادبیات فارسی ادامه داده، از سال سوم دبیرستان شروع به شعر گفتن كرده است. اولین اثر منتشرشده او چهارپارهای با موضوع جنگ و اولین اثر او كه بهطور مستقل چاپ شده «آرزوهای واپسین» (سال 69، انتشارات همراه) بوده است
حهسهن زیرهک
ناوی حهسهنی كوڕی عهبدوڵایه، ساڵی 1926 لهبۆكان لهدایك بووه. لهتهمهنی پێنج ساڵیدا باوكی كۆچی دواییكردووه و حهسهن زیرهك ناچاربووه لهو تهمهنهوه كار بكات بۆ پهیدا كردنی بژێوی ڕۆژانهی...
ملا مصطفی بارزانی
ملا مصطفی بارزانی (۱۴ مارس ۱۹۰۳ - ۱ مارس ۱۹۷۹) از رهبران جنبش ملیگرای کرد در عراق و نخستین رهبر حزب دموکرات کردستان عراق بوداو در سالهای متعددی رهبری عملیات مسلحانه برای استقلال کردستان عراق را به عهده داشت.
محمد قاضی
محمد قاضی فرزند میرزا عبدالخالق قاضی در ۱۲ مرداد ۱۲۹۲ در شهر مهاباد به دنیا آمد. میرزا عبدالخالق، امام جمعه مهاباد بود. محمد قاضی آموختن زبان فرانسه را در مهاباد نزد شخصی بهنام آقای گیو، از کردان عراق، آغاز کرد. قاضی در سال ۱۳۰۸ با کمک عموی خود میرزا جواد قاضی که از آلمان دیپلم حقوق گرفتهبود و در وزارت دادگستری آنزمان کار میکرد، به تهران آمد و در سال ۱۳۱۵ از دارالفنون در رشته ادبی دیپلم گرفت.
جهلال مهلهکشا
شاعیرێکی بهناوبانگی کورده. سالی 1951 له گوندی مهلهکشا سهربه شاری سنه ھاتوهته دونیاوه. ھهر له شاری سنه خویندوویهتی و پهروهرده کراوه. له منداڵییهوه ھۆگری شیعر و نووسین بووه.
ژیلا حوسێنی
له رۆژی 31ی مانگی خهرمانانی ساڵی 1343ی ههتاوی لهشاری سهقز له بنهماڵهیهكی ئایینی سهربهشێخانی دۆزهغهره لهدایك بوهو لهگهرمهی شۆڕشی گهلانی ئێرانداله ساڵهكانی 57بهدواوه به تهمهنێكی كهمهوه زۆرزوو تێكهڵ بهدنیای ژیانی هاوبهشی ماڵ ومناڵ وماڵداری ئهبێت كه سهرهڕای ئهوانهیش بهردهوام له كۆڕوكۆبوونهوه ئهدهبی وفهرههنگی
ئیسماعیل ئاغای شكاك - سمكۆ
به (سمكۆ) ناسراوه ناوی ئیسماعیلی كوڕی محهمهد پاشای كوڕی عهلی خانی كوڕی ئیسماعیل ئاغای شكاكه و بنهماڵهكهیان لهدێر زهمانهوه گهوره و دهسهڵاتداری خێڵی شكاك بوون.
.
محهممهد ئهوراز
كوڕی حاجی ئهحمهدی ههورازه. شهوی 28 خهرمانانی ساڵی 1348 ی ههتاوی له رۆژههڵاتی كوردستان له شاری نهغهده لهدایك بووه.
له ساڵی 1355ی ههتاوی له نهغهده خوێندنی سهرهتایی دهستپیكردووه و له 1366دا بڕوانامهی دواناوهندیی وهرگرتووه
یاشار کهماڵ
سهرهتای مێژووی نوسینی یهشار كهمال بۆ ساڵی 1947دهگهڕێتهوه كه یهكهم چیرۆكی نووسی.
لهسالی 1975 كۆمهڵێك چیرۆك بهچاپ دهگهیێنێت و پاشان دهیان كتێبی تر دهنوسێت وهك (حهمهدۆك و زهوی ئاسن و ئاسمانی زیو، ئهگهرماربكوژن و دهرگای قهلاو سهیركهئاوی فوڕات چهند خوێنڕێژه)چهندین كتێبی تر كهبۆ دهیان زمانی تر وهرگێڕدراون،لهگهل نووسینی ...
ئهحمهد کایا
گۆرانی بێژ، شاعیر، ئاهه نگ ساز و موسیقار له ساڵی 1957 ی زایینی له شاری ماڵاتیای تورکیا له بنهماڵیکی به رهچهڵهک کورد له دایکبوو. کایا ههر له سهردهمی لاوهتیدا به هۆی باروودۆخی نالهبارو ههژاری، به خهیاڵی دۆزینهوهی جیهانێکی جیاواز، دهگهڵ بنهماڵهکهی رووی کرده ئهستهمبووڵ
تقويم استاندارد کوردی :
1)ماه اول : خاكه ليوه
: خاكه ليوه ، اولين ماه بهار است و يك ماه سي و يك روزه است كه طبيعتاً از بيست يا بيست و يكم مارس شروع مي شود و تا بيست آوريل ادامه دارد . اين ماه جشن و شادماني است ، نوروز (Newroz ) اولين روز اين ماه است . چندين مراسم كشاورزي ساليانه وجود دارد كه در اين ماه اتفاق مي افتد
/فرهنگ%20و%20هنر%20کردستان%20-%20ترجمه%20فارسی%20چند%20قطعه%20شعر%20از%20شاعز%20بزرگ%20کردها%20عبدالله%20په%20شیو_files/peshew.jpg)
ماموستا عبدلله په شیو
عبدلله په شیو در سال 1945 در روستای بهکرا ( بیرکت ) از توابع شهرستان اربیل واقع در شمال کردستان عراق دیده به جهان گشود .تا دهه 1970 در کشورهای روسیه ، لیبی و سویس به دور از وطن سپری کرد. او درجه دکترای خود را در رشته زبان و ادبیات کردی از دانشگاه مسکو دریافت کرد .
****سرود ئهی رهقیب ****
ئهی رهقیب ههر ماوه قهومی کورد زمان
نایشکێنێ دانهری تۆپی زهمان
کهس نهڵێ کورد مردوه ، کورد زیندوه
زیندوه قهت نانهوێ ئاڵاکهمان
اين كه ريشهي واژهي«كرد» چيست و از كجا سرچشمه گرفته است و متعلق به چه حوزهي زباني است محل بحث و ابهام است؛ عدهاي اين واژه را تحول يافتهی«قردو Kardu» آشوری و بابلي دانستهاند و نتيجه گرفتهاند كه كردها از نسل كلدانيان هستند؛ اين نظر از ديدگاه زبانشناسي و ريشه شناسي واژگان مردود دانسته شده است زيرا « كردو » و «قردو» از دو ريشهي متباين شناخته شدهاند